12/08/2020

Sağlık sistemi nedir? Modelleri nelerdir?

ile admin

Sağlık sistemi; “birey ve toplumun sağlık düzeyini korumayı ve geliştirmeyi amaçlayan alt sistemler-kurumlar, bölümler ve programlar (faaliyetler) bütünü” olarak tanımlanmaktadır. Bilindiği gibi ortak amaca yönelmiş birbiriyle ilişkili parçalar (alt sistemler bütünü olarak tanımlanan sistem de, sistem içinde bulunduğu çevreden girdiler almakta, bu girdileri üretim sürecinden geçirerek çıktıya dönüştürmekte ve aynı çevreye vermektedir. Bir sistemin girdiler, dönüşüm süreci ve çıktılar olmak üzere üç temel ögesi bulunmaktadır.

Birinci öge, sistemin üretim faaliyetleri için gereksinim duyduğu ve girdi adını verdiğimiz kaynaklardır. Çevreleri ile sürekli etkileşim halinde olan açık sistemler, bu çevreden  insan kaynakları, finans, teknoloji, malzeme, bilgi vb çeşitli girdiler almaktadır.

Dönüşüm süreci bir sistemin  ikinci ana ögesidir. Sistem çevreden aldığı girdileri, üretim süreci adını verdiğimiz dönüşüm sürecinden geçirmekte, ürün ve hizmetlere dönüştürmektedir.

Açık sistemlerin üçüncü ögesi çıktılardır. Açık sistemler  dönüşüm sürecinde elde edilen ürün ve hizmetleri çevreye sunmaktadır.

Her sistemin ayrıca bir geri bildirim mekanizması bulunmaktadır. Bu mekanizma aracılığı ile sistem kendisi ve çıktıları ile ilgili olarak çevrenin değerlendirmelerini öğrenmekte, buna göre kendi davranışları biçimlendirilmektedir.

Katz ve Kahn tarafından geliştirilen sistem yaklaşımında, bir sistemin; üretim, varlığını koruma, uyum sağlama ve yönetim alt sistemleri olmak üzere  dört alt sistemi bulunmaktadır. Sistem bu alt sistemlerin uyumlu çalışması sonucunda amaçlarını gerçekleştirebilmektedir.  Üretim alt sistemi; girdilerin işlenerek çıktıya dönüştürür. Varlığı koruma alt sistemi;üretim faaliyetlerinin düzenliliğinin sağlanmasını sağlar. Uyum sağlama alt sistemi; çevresel değişimleri izleme uyum gösterme işlevini yerine getirir. Yönetim alt sistemi ise diğer sistemlerin yönlendirilmesi ve eşgüdümlü işleyişini sağlar.

Bir olgu veya olayı incelemede kullanılabilecek çeşitli taslak veya yaklaşımlar bulunmaktadır. Bu taslak ve yaklaşımlardan birisi de sistem yaklaşımıdır. Sistem yaklaşımı, bir olgu veya olayı oluştuğu çevre ve oluşturan ögeleri bütüncül olarak ele alan bilimsel bir yaklaşım olarak kabul edilebilir. Bu açıklamalar doğrultusunda sağlık sistemi ise birey ve toplumun sağlık düzeyini korumayı ve geliştirmeyi amaçlayan alt sistemler ve faaliyetler bütünü olarak tanımlanabilir

Sağlık sistemi, sistemler dünyasının bir damlasını oluşturmaktadır ve sağlık statüsündeki değişmeler sadece sağlık sektöründe yapılan faaliyetlerin bir sonucu olmamakta, dolaylı/dolaysız olarak etkili olan tüm sektörlerin bir fonksiyonu olmaktadır.